Hôm nay là ngày mười bảy, tháng hai; Hết tết rôi, công việc bắt đầu khởi
động và thúc giục; lướt qua mạng xã hội, khiến mình không thể không nhớ về những
ngày này ba mươi lăm năm trước…
Hồi đó, mới vào trường được ít lâu, vừa nghỉ tết Nguyên đán, lên lớp được
đôi hôm, chẳng riêng gì mình, nhiều người không muốn học nữa; liếc qua bìa vở của
anh bạn, người Lạng Sơn, thấy nó vẽ một quả đấm to, đấm vào miếng kính đang vỡ
với dòng chữ đầy thù hận: “Xẻo tai Hoa Quốc Phong, Cắt lưỡi Đặng Tiểu Bình”.. Gớm
chết, nhà nó nợ nần gì mà mày lại đưa hận thù vào sách vở…. Tiếng súng đã vang
trên bầu trời biên giới; Mấy hôm sau tôi
mới biết: một tội đồ là Bộ truởng Bộ Quốc phòng và người còn lại là Phó Thủ tướng
Nươc Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa….. Sôi sục được vài hôm rôi cũng bớt giận,
quay lại với công việc thường ngày: lại học, lại thi, lần một, lần hai…lại thi
lại…Lệnh Tổng động viên đã ban bố nhưng chưa thấy động gì đến lũ chúng tôi.
Giặc ngoài chưa yên, thiên tai ập đến: Đoàn Thanh niên trường thông báo:
ký túc xá Trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Ha Nội bị “bà hoả” hỏi thăm, với
tinh thần “lá rách ít đùm lá rách nhiều”, Đoàn Thanh Niên nhà trường đề nghị mọi
người chung tay góp sức… Ừ bên đó có nhiều bạn như mình, nay không còn manh áo
để mặc, không biết có phải “bạn” về miền trung du mang “sắn dù” xuống trường luộc
đỡ cơm buổi tối rồi gây hoả hoạn không?thật tội nghiệp; Tôi lưỡng lự chút rồi góp
hai cái quần dài, mỗi cái có một miếng vá ở đầu gối, còn gọi là tươm tất nhất
trong “gia sản cá nhân”; về nhà, nhờ Mẹ tìm trong tay nải cũ được cái quần kaki
cũ của Bố vá cả hai bên gối, mang về trường lên gấu, mặc tạm.. không biết rồi bạn
tôi có được thử quần của mình không?
Nghỉ hè xong, mấy môn thi lại chưa trả, Tôi cùng hơn một trăm bạn cùng
khoá trong trường được triệu tập, gom lên mấy cái xe oto gil-130 rồi đưa thẳng
lên Miếu Môn. Chúng tôi cũng biết Lệnh Tổng động viên đã cần đến những người như
mình, nên bình thản như cái gì đến nó sẽ đến. Sau khi phiên chế đơn vị, nhận
balô, quần áo, chăn màn (hai bộ quần áo mới tinh, rất hợp thời trang), về nhận đơn
vị, cơm chiều xong, tất cả ra bãi trống tập trung nghe nói chuyện và xem phim đến
gần mười giờ; lâu lắm mới ngồi “lúc xổm, lúc bệt”thẳng hàng, xem phim, mỏi hết
chỗ kêu ca. Sáng hôm sau 5h00 kẻng khua tập trung, nghe kế hoạch trong ngày, ăn
sáng xong, cứ hai người được phát một nắm cơm và nhận lệnh lên đường. Vừa sáng
hôm qua còn ở Hà Nội, sáng nay, bảnh mắt ra đã phải hành quân vào núi, nhưng thấy
những nắm cơm được chuẩn bị chu đáo bởi anh nuôi nên cũng bớt đi bực dọc. Việc
của chúng tôi là vào rừng, hai người một tấm gỗ khênh về để chuyển lên biên giới
đóng áo quan, công việc cũng không kém phần quan trọng. Bây giờ không biết số gỗ
đó có đến chiến trường hết không? hay nó về nhà “cán bộ” thành giường, thành tủ,
còn chiễn sỹ biên ải ….đã có chiếu.. ba lăm năm trước chắc chuyện đó không sảy
ra????. Anh bạn “cùng nắm cơm” với mình tên Phạm Nguyễn, Hà Nội gốc, lần đầu tiên bị “hành hạ”, được tôi
giao mỗi nắm cơm mà nước mắt ngắn dài suốt gần 10Km đường rừng, qua suối, núi đá,
ngã lên ngã xuống, hai đứa tôi đến nơi cuối cùng; mấy cậu to khoẻ, thông thạo,
chúng tôi đã thấy khiêng gỗ ra cách hàng tiếng đồng hồ. Trời ah, bao nhiêu tấm
sườn, người ta nhặt hết, chỉ còn mấy tấm thiên, địa chắc nịch, mới xẻ ngày hôm
trước, nặng gấp đôi các tấm kia, hai thằng nghiến răng lết về. Đã quá trưa,
sang chiều, nghỉ, lấy cơm ra ăn thì ôi thôi, mấy lần ngã ở suối, bạn tôi đã làm
ướt cơm từ lúc nào, thật là “chó cắn áo rách”. Trên đường ra thấy hai ba cặp
quay vào, tưởng chúng nó vào đón mình, mừng rơn! chúng lướt qua, mình đoán: chắc
chúng làm chuyến nữa “vì chiến trường, với tinh thần Cách mạng” nhưng không phải,
ra khỏi rừng đã có tốp “lâm tặc” mua lại và bọn họ phải quay lại làm chuyến khác.
Dù rất nghiêm túc nhưng tôi cũng ao ước: giá mình có chút sức khoẻ và kinh nghiệm…Hai
thằng về đến doanh trại, nộp xong sản phẩm, khoảng hơn tám giờ tối, may quá tối
nay không phải đi xem phim, may hơn là mấy cậu bạn thân biết chúng tôi về muộn
nên đã lấy hộ cơm về. Ngày đầu tiên như vậy làm gì không thù quân bành trướng?Hôm
sau được nghỉ, sinh hoạt A(tiểu đội) cả ngày, tối đến nghe nói chuyện biên giói;
chưa kịp ngủ đã nghe kẻng báo động, tập trung, mang hết quân trang, quân dụng và
hành quân bộ; Chính trị viên Đại đội thông báo chuyển quân trong đêm, không có
xe, tất cả phải đi bộ. Thôi rồi! phen này “người ta” biết đâu mà tìm mình nữa…
B trưởng(trung đội trưởng) nhắc nhở; “người đi đầu có trách nhiệm nhắc lệnh mỗi
khi đến chỗ rẽ, có chướng ngại vật, người tiếp theo, nhắc lại cho người sau đủ
nghe, không được phát lửa, nói chuyện… Đi được gần hai tiếng trong rừng, lệnh đằng
trước truyền lại: lội qua vũng nước; mấy ông Hà nội sợ ướt giầy đã nhanh tay tháo
nút, khoác giầy lên vai, đi vài cây số không thấy vũng nước đâu; khốn nạn! hai
bàn chân đã toé máu, giầy cũng không đi vào được nữa, lẩm bẩm chửi: Tiên sư chúng
nó! vùa luc đó cán bộ đại đội nhắc: “anh kia, chửi ai đấy”; “dạ em chửi quân bành
chướng ah”…….gần sáng lại về chỗ hôm qua….tháo ba lô, chăn, chiếu, súng đạn và
ruột tượng gạo, bò lên giường. Tiên sư chúng nó….
Sau ngày vất vả, lại được nghỉ ngơi, sinh hoạt A nhẹ nhàng; đến gần giờ ăn
cơm chiều, chúng tôi đến nhà ăn sớm hơn bình thường, loanh quanh qua khu vực bếp,
xem anh nuôi chia cơm; không hiểu cậu nào phát hiện ra một cái chảo cơm đã được
múc cơm ra hết, phần đáy chảo một lớp cháy vàng ươm, liếc qua đã phải nuốt nước
miếng ừng ực…. lưỡng lụ một lát, một người, hai người rồi năm sáu người bâu
quanh cái chảo nóng, một số chiến sỹ nhanh tay đã được một miếng lớn chia nhau,
ai mải mê với công việc của người đó; bỗng từ đâu một xô nước lớn dội thẳng vào
đáy chảo, mọi người ngỡ ngàng quay lại thì thấy đại đội trưởng mặt đỏ tía tai
quát lớn: “Cháy cơm để phần cho lợn, không được xâm phạm”vừa tức tối vừa buồn cười, tối đó, buổi sinh hoạt
chung chủ đề nuôi lợn được mang ra rút kinh nghiệm. Thực tế những con lợn anh
nuôi chăm ẵm trong chuồng cũng đều là những định xuất tươi chủ đạo trên bàn ăn hàng
tuần cả
Sau hơn hai tháng luyện tập rồi đến
kỳ bắn đạn thật, hàng ngũ chỉnh tề lần lượt vào vị trí, mấy ông to khoẻ được chọn
ra ném lựu đạn. Ùng oàng một lúc, thấy ba bôn
người khiêng ông bạn to béo ra, chân bê bết máu, hỏi ra được biết lựu đạn ông ném
ra không vượt tường bảo vệ, mảnh văng lại trúng chân. Đến lượt mình vào bắn
AKA, cán bộ hướng dẫn: nằm bắn hai viên trúng tâm điểm, quỳ lên điểm xạ hai viên,
đứng lên điểm xạ hai viên trúng bia người; Bên cạnh tôi là anh Phạm Tiến, hơn tôi
2 tuổi, nay làm ở Công ty Viễn thông Quốc tế (VTI); bình tĩnh ngắm, bóp cò phát
thứ nhất, bên cạnh rền vang một băng; Gớm chết! may mình chưa đứng dậy, sau phát
thứ hai quỳ lên, điểm xạ rồi đứng hai phát nữa, không thấy anh bạn quỳ, cán bộ
hô về chỗ thì anh bạn mình lồm cồm đứng dậy với bụng và hai ống quần ươt nhép….
Đúng ba tháng, chúng tôi được trả về trường, Nhà trường tổ chức đón chúng
tôi như đón các chiến sỹ anh hùng, chúng
tôi lại thi trả nợ, lại học đuổi cho kịp chương trình. Thời gian qua đi, ba tháng
quá ngắn ngủi so với thời gian tích tác mà đồng hồ gõ đếm, ít người còn nhớ mình
đã trải qua ba tháng đó như thế nào; Hôm rồi, người ta bảo tôi làm đơn vào “hội
Cựu chiến binh”, ừ thì làm; Người ta trả lại đơn bảo tôi không phải bộ đội, tôi
vui vẻ nhận lại và giải thích với lớp trẻ: hồi đó đi vậy mới chỉ là “bộ đội gia
công” thôi; đúng thật bây giờ cũng không ai biết ba tháng đó chúng tôi đi tập để
làm gì? kết quả là gì? trong lý lịch cá nhân không được nhà trường ghi thêm dòng
chữ nào về thời gian đó… láng máng nghe nói lúc đó có kho mì hạt quá hạn cần xử
lý nên chúng tôi được triệu tập vây thôi. Thời gian ba tháng cũng được khoả lấp
như sự kiện mười bảy tháng hai vậy, nhiều người hỏi một tháng xâm lược của
Trung Quốc mục đích là gì, không mấy ai cắt nghĩa trọn vẹn; có người bảo: họ đông
dân quá nên “nướng” bớt đi cho chính quyền đỡ phải lo… Dến bây giờ, ít người biết
đến sự kiện đó, chỉ một ít người nhớ lại “chuyện ngày xưa”, mà thực tình, nhớ làm
gì, trước mắt còn lo bao chuyện khác…
Đắk Lắk là một trong những tỉnh giàu tiềm năng về du lịch của Việt Nam vì Đắk Lắk có nhiều di tích, thắng cảnh và có truyền thống văn hóa đa dạng. Đặc biệt, Đắk Lắk có Bản Đôn là một địa danh đã được đưa vào bản đồ du lịch thế giới vì truyền thống săn bắt, thuần dưỡng voi rừng và Buôn Ma Thuột được xem như là một trong những "thủ phủ cà phê".
Đắk Lắk có bản sắc văn hoá đa dạng như các trường ca truyền miệng lâu đời Đam San, Xinh Nhã dài hàng nghìn câu; như các ngôn ngữ của người Ê Đê, người M'Nông...; như các đàn đá, đàn T'rưng, đàn k'lông pút... Đắk Lắk cũng là một phần của Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Ngoài ra, Đắk Lắk còn có các ngôi nhà dài truyền thống của người bản địa mà theo huyền thoại có thể "dài như tiếng chiêng ngân" hoặc các bến nước tại các buôn làng đồng bào dân tộc thiểu số. Ở các buôn làng ở Đắk Lắk còn có những sản phẩm gia dụng như bàn, ghế và kể cả thuyền độc mộc đẽo từ những cây rừng lớn nguyên vẹn.
Cà phê Buôn Ma Thuột vẫn luôn được đánh giá là có chất lượng cao nhất và có hương vị đặc trưng nhất. Vì những lý do trên, Buôn Ma Thuột hay được gọi là là "thủ phủ cà phê". Chỉ riêng ở Buôn Ma Thuột, các quán cà phê nhiều đến nỗi nếu mỗi ngày chỉ vào một quán thôi thì cũng phải mất cả năm mới đi giáp một vòng. Các quán cà phê ở Buôn Ma Thuột hầu hết đều được đầu tư rất lớn và có phong cách riêng để thu hút khách, tuy nhiên hấp dẫn nhất với du khách thường là các quán có phong cách Tây nguyên như quán Pơ lang, Thung lũng hồng, Chuông đá... Đặc biêt, có một quán cafê mở cửa vào các ngày thường và chỉ mở vào những đêm sáng trăng. Một quán cafê trữ tình, lãng mạn thường được các đôi lưa yêu nhau và khách du lịch chọn làm điểm hẹn. Đó chính là quán Cafê lãng mạn nhất Buôn Ma Thuột: Càfê Vườn Trăng (http://vuontrang.e-mail.com.vn) Giờ đây người ta hay nói: Đến Đắk Lắk mà không đi uống cà phê thì coi như chưa đến Đắk Lắk. Đi uống cafê mà chưa ghé qua Vườn Trăng vào những đêm trăng thì quả thật bạn chưa hiểu hết hương vị của cafê Tây Nguyên.
Thắng cảnh
Đắk Lắk là một tỉnh miền núi nên có rất nhiều thắng cảnh đẹp như: Hồ Lắk - Lắk; Hồ Ea Súp Thượng - Ea súp; Hồ Ea Kao - Buôn Ma Thuột; thác Krông Kmar - Krông Bông; thác Đray Sáp,thác Đray Nu, thác Gia Long - Krông Ana; thác Thủy Tiên - Krông Năng; Thác Bay - Ea Sô;Thác Đray K'nao - Ma đ'rắk...
Các điểm du lịch ở thành phố Buôn Ma Thuột
Tại Buôn Ma Thuột, du khách có thể dễ dàng đi bộ tham quan các điểm di tích lịch sử cách ngã 6 trung tâm thành phố một bán kính không quá 2 km là: Đình Lạc Giao, Chùa Sắc tứ Khải Đoan, Nhà đày Buôn Ma Thuột, Bảo tàng các dân tộc Việt Nam tại Đắk Lắk -Biệt điện Bảo Đại cũ, Toà Giám mục tại Đắk Lắk,... Cũng có thể đến với làng văn hoá buôn AKô Đhông đầy bản sắc họăc ngắm câyKơ nia cổ thụ giữa lòng thành phố (trong khuôn viên nhà văn hóa trung tâm ngay) sát Ngã 6 Ban Mê... Du khách còn có thể chọn việc thưởng thức hương vị cà phê Ban Mê tại các quán có phong cách Tây nguyên như Làng Cà phê Trung Nguyên, Cà phê Pơ lang, Cà phê Thung lũng hồng, Cà phê Chuông đá, Quán Văn...
Ngã 6 Ban Mê
Ngã 6 Ban Mê là trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột, nằm trên giao điểm của quốc lộ 14 và quốc lộ 26 đi qua thành phố. Ở đây cóTượng đài chiến thắng Buôn Ma Thuột được coi như biểu tượng của thành phố cũng giống như Tháp Eiffel của Paris hay Tượng Nữ thần Tự do ở New York.